معاونت بهداشت

هفته جهانی شیر مادر، که هر سال از اول تا هفتم اوت (۱۰ تا ۱۶ مرداد) گرامی داشته می‌شود، فرصتی ارزشمند برای افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت تغذیه با شیر مادر و نقش آن در ارتقای سلامت مادر، کودک و جامعه است.

 شعار امسال، "تغذیه با شیر مادر برای آغازی سالم و پایدار: اقدامات مؤثر را تقویت کنیم"، بر ضرورت تقویت سیاست‌ها، برنامه‌ها و حمایت‌های عملی از مادران شیرده تأکید دارد تا همه نوزادان بتوانند از مزایای بی‌نظیر شیر مادر بهره‌مند شوند.

شیر مادر، کامل‌ترین و مناسب‌ترین غذای نوزاد در شش ماه نخست زندگی است و تمامی نیازهای تغذیه‌ای، ایمنی و رشد او را تأمین می‌کند. این ماده ارزشمند حاوی ترکیبات زیستی فعال، آنتی‌بادی‌ها، آنزیم‌ها، هورمون‌ها و سلول‌های ایمنی است که از نوزاد در برابر بسیاری از بیماری‌های عفونی و مزمن محافظت می‌کند. تغذیه انحصاری با شیر مادر تا پایان شش ماهگی، خطر ابتلا به اسهال، عفونت‌های تنفسی، آلرژی‌ها، چاقی، دیابت و برخی بیماری‌های مزمن را کاهش داده و رشد جسمی، تکامل شناختی و سلامت روان کودک را بهبود می‌بخشد.

مزایای شیردهی تنها به نوزاد محدود نمی‌شود. مادرانی که به نوزاد خود شیر می‌دهند، با کاهش خطر خونریزی پس از زایمان، سرطان پستان و تخمدان همراه است. همچنین شیردهی موجب تقویت پیوند عاطفی مادر و کودک، افزایش اعتماد به نفس مادر و کاهش احتمال افسردگی پس از زایمان می‌شود.

از منظر سلامت عمومی و توسعه پایدار، تغذیه با شیر مادر یکی از مؤثرترین و مقرون ‌به ‌صرفه‌ترین مداخلات سلامت است. افزایش نرخ شیردهی می‌تواند سالانه از مرگ هزاران کودک پیشگیری کرده، هزینه‌های درمانی خانواده‌ها و نظام سلامت را کاهش دهد و با حذف نیاز به تولید، بسته‌بندی و حمل شیر مصنوعی، آثار زیست‌محیطی کمتری بر جای گذارد. از این رو، حمایت از شیردهی بخشی از تحقق اهداف توسعه پایدار، به‌ویژه در حوزه سلامت، تغذیه، کاهش نابرابری‌ها و حفاظت از محیط زیست محسوب می‌شود.

تحقق شعار امسال نیازمند همکاری همه‌جانبه خانواده‌ها، کارکنان نظام سلامت، مدیران، سیاست‌گذاران، کارفرمایان و رسانه‌ها است. فراهم کردن آموزش‌های مبتنی بر شواهد، اجرای کامل استانداردهای بیمارستان دوستدار کودک، دسترسی مادران به خدمات مشاوره شیردهی، ایجاد محیط‌های کاری حامی مادران شیرده، مرخصی زایمان مناسب و مقابله با تبلیغات غیرعلمی جایگزین‌های شیر مادر از مهم‌ترین اقدامات مؤثر در حمایت از تغذیه با شیر مادر است.

توصیه می‌شود:

• تغذیه با شیر مادر در ساعت نخست پس از تولد آغاز شود.
• نوزاد تا پایان شش ماهگی فقط از شیر مادر تغذیه کند و از دادن آب، دمنوش یا سایر مواد غذایی خودداری شود، مگر در مواردی که پزشک توصیه کرده باشد.
• پس از شش ماهگی، ضمن شروع تغذیه تکمیلی مناسب، شیردهی تا دو سالگی و حتی بیشتر، بر اساس تمایل مادر و کودک، ادامه یابد.
• در صورت بروز هرگونه مشکل در شیردهی، خانواده‌ها از خدمات مشاوره‌ای مراکز بهداشتی و متخصصان آموزش‌دیده بهره‌مند شوند.

هفته جهانی شیر مادر یادآور این حقیقت است که سرمایه‌گذاری در حمایت از شیردهی، سرمایه‌گذاری برای آینده‌ای سالم‌تر، توانمندتر و پایدارتر است. با تقویت اقدامات مؤثر و ایجاد محیطی حمایتگر برای مادران، می‌توان فرصت برخورداری همه کودکان از بهترین آغاز زندگی را فراهم کرد.

تهیه کننده: مدیریت جوانی جمعیت سلامت خانواده و مدارس - گروه سلامت کودکان